Witamy, Gość
Nazwa użytkownika: Hasło: Zapamiętaj mnie

TEMAT: Nazwy ulic - świadectwo historii

Nazwy ulic - świadectwo historii 2012/07/17 21:01 #102417

majeranek napisał:
Książkę Małgorzaty Kaganiec mam i chciałbym się kiedyś nad nią popastwić, bo choć wydana ładnie, to niedbale...


a czemu by nie, zawsze to trochę Schadenfreude.

s. 169:



a teraz s.200/201:

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2012/07/18 17:44 #102478

zapraszam:
http://targory.pl/viewtopic.php?p=663#663

to mi się dostanie od admina za spamowanie, a od majeranka za naruszenie praw autorskich. ;)

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2012/07/18 18:53 #102482

  • Ratmk
  • Ratmk Avatar
  • Gość
  • Gość
To może ja o innym świadectwie histori zapisanym w nazwach ulic.

Kiedyś jakaś Czeszka w swoim opisie z wakacji zwróciła uwagę, że w Polsce jest bardzo dużo militarnych nazw ulic.

Rzeczywiście w centrum Bytomia sporo w nazwach ulic jest odniesień do żołnierzy.

Bardzo często nazwy ulic upamiętniają jakiegoś człowieka, zwykle w Bytomiu to są postacie XIX wieczne. Na północ od Piłsudskiego - samego żyjącego w XIX wieku - ciężko znaleźć patrona ulicy nieżyjącego w XIX wieku - ja narazie takiego nie znalazłem.

Widać XIX był szczególnie szczególny.

==============

Co jeszcze dowiadujemy się z nazw bytomskich ulic....

Ulicę nazywa się imieniem jakiejś osoby, by uczcić pamięć o tej osobie. Jest to forma wyrażenia szacunku i wdzięczności.

Różne strony podają różną liczbę ulic w Bytomiu. Według tej:

http://panoramafirm.pl/ śląskie,,bytom/ulice.html

w Bytomiu jest 379 ulic z czego 177 jest nazwana na cześć jakiejś osoby.

Co ciekawe, na 177 osób, na których cześć nazwano bytomskie ulice, 165 to mężczyźni a 12 to kobiety.

Licząc, że kobiety stanowią połowę populacji, widać nie zasługują one w naszej tradycji na specjalną pamięć, wdzięczność czy szacunek.

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2012/07/18 23:30 #102496

  • JarJaro
  • JarJaro Avatar
  • Wylogowany
  • Użytkownik jest zablokowany
  • Użytkownik jest zablokowany
  • "Sójcze" a Ziętkowi dajcie spoczywać w pokoju
  • Posty: 735

Marek Wojcik napisał: Na północ od Piłsudskiego - samego żyjącego w XIX wieku - ciężko znaleźć patrona ulicy nieżyjącego w XIX wieku - ja narazie takiego nie znalazłem.

Chrobry, Woźniak, Smoleń.

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2012/07/22 19:59 #102725

Władysław Studencki [Z mojego notatnika, [w:] Wieczory Bytomskie, 1967, s 161]:

Z panem Władysławem Markowskim zasiedliśmy wiosną 1945 roku przy lampie naftowej nad wielką mapa Bytomia, aby nadać ulicom brzmienie polskie. Włodzimierz, doświadczony w sprawach śląskich, wysuwał zasłużonych tej ziemi: Lompę, Miarkę, Webera, Wieczorak, Witczaka...


a to fragment tej mapy [AP w Katowicach]:



Widać, że Langestrasse (ulica Długa) przemianowano wtedy na ulicę Józefczaka. Jednak Langestrase nie była pierwotną nazwą. Wspomina o tym Gramer

Franz Gramer [Chronik der stadt Beuthen in Ober-Schlesien, 1863, s. 237]:

vom Gleiwitzer bis Krakauer Thore hinter der Gleiwitzer Straße den Ringhäusern am Klosterplatze vorbei und hinter der Krakauer Straße ist die Langegasse früher Entengasse genannt


W połowie XIX wieku ulice tą nazywano Entengasse (ulica Kacza). Potwierdza to kilka starych planów, m.in. ten:



... na który placyk u wylotu dzisiejszej ulicy Rostka do Józefczaka określany jest jako Entenring (targ Kaczy). Jeszcze wcześniej plac ten był większy, jak pokazuje to plan z 1811 roku:


[uwaga! północ jest na dole planu]

Placyk oznaczony jest cyfrą 6., niestety zdjęcie, jakim dysponuje, jest niewyraźne. Mam problem z odczytaniem nazwy:



Czy jest możliwe, że jest tam polska wersja Entenringu - „der Kaczenietz” ?

Jeśli spojrzymy na jeszcze starszy plan, z 1788 roku, to zobaczymy jeszcze większy plac i nazwę uliczki; Franciskaner Gasse (Franciszkańska).



Oj! Zmieniała się nazwa tej ulicy, choć Kaczyniec czy Franciszkańska bardziej mi się podoba niż Józefczaka, ale może to tylko ja tak myślę...

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2012/07/22 21:44 #102735

Marek Wojcik napisał: Oj! Zmieniała się nazwa tej ulicy, choć Kaczyniec czy Franciszkańska bardziej mi się podoba niż Józefczaka, ale może to tylko ja tak myślę...

Antoni Józefczak spogląda na ciebie karcącym wzrokiem:
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/155613/

Ja tam twierdzę, że niektóre ulice muszą mieć swoich patronów, albo raczej niektóre osoby muszą mieć swoje ulice. Owszem, przemawiają do mnie (za pośrednictwem mojej miłości do Bytomia) nazwy historyczne, przez które mówią wieki, ale... Nic nie trwa wiecznie. Czy ten targ, na którym sprzedawano drób, na pewno musi być upamiętniony przez 500 lat? Nazwą stałą, której nikt nigdy nie ma prawa zmienić, jest Rynek, a reszta...

Choć, rzecz jasna, łaknę bytomian na tabliczkach.

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2012/07/22 22:17 #102745

majeranek napisał: Ja tam twierdzę, że niektóre ulice muszą mieć swoich patronów, albo raczej niektóre osoby muszą mieć swoje ulice.


Przekornie się z Tobą zgodzę, np. Joseph von Eichendorff
http://pl.wikipedia.org/wiki/Joseph_von_Eichendorff



czy Friedrich Wilhelm Reden http://pl.wikipedia.org/wiki/Friedrich_ ... _von_Reden ?*

(* nigdy nie lubiłem czytać Mickiewicza :P )

p.s.

http://www.eichendorff.pl/pl/images/dig ... ze_doc.pdf

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2012/07/22 22:30 #102746

Ależ kolego - Eichendorff jest już w Bytomiu uhonorowany, jedna ze ścieżek w lesie Miechowickim ma go za patrona. Wszak nie pojawił się żaden przepis znoszący te nazwy. Co więcej - dwie z nich w wersji jednobrzmiącej z poprzednimi niemieckimi nazwami są oficjalnie obowiązującymi nazwami - droga Ewy i droga Tomasza. Więc czemu nie "droga Eichendorffa"?

PS A tę gwiazdkę i żarty z Mickiewicza raczej daj przy Eichendorffie, bo Reden chyba nic nie pisał.

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2012/07/22 23:17 #102750

majeranek napisał: Ależ kolego - Eichendorff jest już w Bytomiu uhonorowany, jedna ze ścieżek w lesie Miechowickim ma go za patrona.


Nie wiedziałem (!) - i może ta ścieżka bardziej do Eichendorffa pasuje niż ulica Olejniczaka.

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2012/07/23 22:03 #102783

  • Ratmk
  • Ratmk Avatar
  • Gość
  • Gość
A więc te ulice przed wojną miały swoje polskie nazwy. Sprawia wrażenie, jakby po wojnie skreślono nietylko tradycje niemieckie, ale nawet przedwojenne polskie.

Ciekawe kiedy ogólnie pojawiła się tendencja nazywania ulic na cześć konkretnych osób. Nazwy najstarszych ulic wynikają z ich charakterystycznych cech. Nazywanie ulic na cześć jednostek, które ani z tymi ulicami nie mają nic wspólnego, ani często nawet w ich okolicy nigdy nie były, ma chyba związek z centralizmem i umacnianiem się roli państw.

A tu moje propozycje upamiętnienia starych nazw. :P




W Bytomiu jest dużo brudnych elewacji; jest taka metoda graffiti polegająca na czyszczeniu elewacji od wzoru - na tle brudnej ściany pozostaje czysty napis. Ciekawe czy to jest trudne do zrobienia,

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2012/07/24 00:06 #102787

Ratmk napisał:
Ciekawe kiedy ogólnie pojawiła się tendencja nazywania ulic na cześć konkretnych osób.



Sprawdziłem nazwy ulic w 1880 roku (na podstawie http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadat ... ublication ):

* * *

Bäckerstraße (Piekarska – od piekarzy, obecnie zachodnia pierzeja Rynku)

Bahnhofstraße (Dworcowa)

Große Blottnitzastraße (Wielkobłotnicka)

Kleine Blottnitzastraße (Małobłotnicka)

Braustraße (Browarniana)

Breitestraße (Szeroka – obecnie Żeromskiego)

Standtisch-Dombrowa (Dąbrowa Miejska)

Dyngosstraße (Dyngosa)

Feldstraße (Polna – obecnie Żołnierza Polskiego)

Fleischerstraße (Rzeźnicza – obecnie Piastów Bytomskich)

Friedrich-Wilhelms Ring (Plac Fryderyka Wilhelma – obecnie Plac Grunwaldzki)

Gartenstraße (Ogrodowa – obecnie Powstańców Warszawskich)

Gerichtstraße (Sądowa)

Gleiwitzerstraße (Gliwicka)

GoymĂźhle (Młyn Gojny/ Młyn Gajny – od dialektowej wersji wyrazu gaj – goi, goik)

Goystraße (Gojna/Gajna - patrz wyżej, obecnie Rostka)

Gräupnerstraße (Gräupnera – obecnie Webera)

Guretzko-Colonie (kolonia Gurecko)

Gymnazialstraße (Gimnazjalna – obecnie Moniuszki)

Hintergasse (uliczka Tylna - obecnie nie istnieje, była miedzy Rycerską a Krakowską)

Hohenzollernstraße (Hohenzolernow – obecnie Jagiellońska)

Hospitalstraße (Szpitalna – obecnie Strażacka)

Kaiserstraße (Cesarska – obecnie plac Sikorskiego)

Standtisch-Karf (Karb Miejski)

Kirchestraße (Kościelna)

Kleinfeld (Małe Pole)

Klosterplatz (plac Klasztorny)

Klosterstraße (Klasztorna – obecnie Szymanowskiego)

Klukowitzerstraße (Klukowicka)

KĂśnigshĂźtter Chaussee (droga Królewskohucka czyli Chorzowska)

Krakauerstraße (Krakowska)

Langestrasse (Długa)

Maurerstraße (Murna – obecnie Murarska)

Miechowitzer Chaussee (droga Miechowicka)

Neu-Beuthen (Nowy Bytom)

Parallelstraße (Równoległa – obecnie Powstańców Warszawskich c.d.)

Pfarrstraße (Farska – obecnie ks. Koziołka i Mariacka)

Piekarerstraße (Piekarska)

Neue Piekarerstraße (Nowo Piekarska)

Poststraße (Pocztowa – obecnie między sądem a Agorą)

Ring (Rynek)

Ritterstraße (Rycerska)

Rosberstraße (Rozbarska – obecnie Staromiejska)

Schneiderstraße (Krawiecka)

Städtisch Scharley (Szarlej Miejski)

Schwibbogenstraße (Łukowa – obecnie Przechodnia)

Siemianowitzer Chaussee (droga Siemianowicka)

Tarnowitzerstraße (Tarnogórska)

Tarnowitzer Chaussee (droga Tarnogórska – obecnie Strzelców Bytomskich)

Theresiengrube (Kopalnia Teresa)

Tiefegasse (Głęboka)

Wallgasse (było opisane)

* * *

są nazwy ulic od lokalnych osób jak:
zbój Dyngos,
Klukowiec (podobno pochodzący od rodziny Kluków)
oraz Gräupnera (może ktoś wie o kogo chodzi?)

jest także nowa nazwa - Friedrich-Wilhelms Ring

oraz dwie nowe ulice: Hohenzollernstraße i Kaiserstraße – ale nie od konkretnych osób, ale mocno patriotyczne. Tak to wyglądało w Bytomiu, pewnie w dużych miastach proces ten nastąpił nieco wcześniej.

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2012/07/24 00:07 #102788

Oglądam sobie mapy tzw. Parku Leśnego (czyli Lasu Miechowickiego) i widzę tam sporo ciekawych patronów:
- znani niebytomianie: Eichendorff (też można zapytać "czy on tu kiedyś chociaż był?"),
- znani bytomianie: nadburmistrz BrĂźning, Tiele-Wincklerowie w komplecie: Hubert, Jelka, Franziska, Eva, Franz, Winckler, poza tym Domesowie,
- podobno dyrektorzy Preussengrube: Jacob i Thomas,
- Ronot - dawny młynarz mająsy młyn na skraju lasu,
- być może patroni (podejrzewam, że to nazwiska): Williger, Leeber, Kindermann, Galuschke,
- jest też LĂśns, o którym coś wiadomo ( http://pl.wikipedia.org/wiki/Hermann_L%C3%B6ns ) - w lesie stała też wiata, nazwana Chatą LĂśnsa.

Jest też kilka miejsc, których nazwy działają na wyobraźnię: Boże Oko, Mroczny Widok, Zielona Otchłań, Plac Pomników. Znalazłem też coś takiego: Bocianie Gniazdo i Stille Liebe. Jest też Wzgórze Dittricha.

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2012/07/24 00:16 #102789

Marek Wojcik napisał: zbój Dyngos,
Klukowiec (podobno pochodzący od rodziny Kluków)
oraz Gräupnera (może ktoś wie o kogo chodzi?)

No właśnie - nowe czasy, nowe nazwy. Nie pamiętamy nawet, kim był Gräupner lub Klukowiec, nie wiemy, czy na Łukowej był łuk itd. Kolejne argumenty: czy Hohenzollernowie byli kiedyś na swojej ulicy, a Eichendorff był kiedykolwiek w Bytomiu? Życie się toczy, nie ma już Kaczego Targu, na Gimnazjalnej nie ma już gimnazjum, Tarnogórska nie wiedzie do Tarnowskich Gór, a Krakowską nikt nie jeździ do Krakowa. O istnieniu szpitala na dawnej Szpitalnej 99,9% bytomian nawet nie wie. Czy warto upierać się przy tych nazwach?

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2012/07/24 03:02 #102790

majeranek napisał: czy na Łukowej był łuk itd.


Przepraszam, tłumaczyłem na szybko.
Schwibbogen - to wyraz który (chyba) nie ma polskiego odpowiednika. To łuk miedzy kamienicami, na niemieckiej wiki można zobaczyć zdjęcia: http://de.wikipedia.org/wiki/Schwibbogen_(Architektur )

i coś w tym rodzaju wciąż tu jest



z uwagi na brak "kompatybilności językowej" nazwa ulica Przechodnia w jakiejś mierze próbuje oddać niemiecką Schwibbogenstr. Ja osobiście nazwałbym ją "ulica pod Łukiem".

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2012/07/27 16:43 #102977

majeranek napisał: (...) Tarnogórska nie wiedzie do Tarnowskich Gór,(...)Czy warto upierać się przy tych nazwach?


:)
Tarnogórska? - prosto do Tarnowskich Gór.

przy tej? - na pewno! :D



z Adressbuch'a z roku 1905.

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Moderatorzy: GhostolowpbFantus


bytomski logo pelen kolor beta



najpopularniejszy serwis internetowy w mieście, posiadający największe forum dyskusyjne, a także kalendarium imprez, ogłoszenia drobne i wiele innych.