Witamy, Gość
Nazwa użytkownika: Hasło: Zapamiętaj mnie

TEMAT: Nazwy ulic - świadectwo historii

Nazwy ulic - świadectwo historii 2010/07/20 10:47 #47787

Historię swojego miasta można badać w różny sposób. Wielokrotnie zastanawiały mnie nazwy niektórych ulic. Postanowiłem przeanalizować (nieco pobieżnie), ich pochodzenie.
Pominąłem ulice posiadające patronów, noszące nazwy odmiejscowe (Wrocławska, Opolska, Gliwicka itp.) i neutralne (Miła, Cicha, Stroma, Daleka), oraz te, których nazwy jeszcze dziś są oczywiste (Dworcowa, Piłkarska, Kolejowa).

Przejrzałem spis ulic Bytomia i oto, co ustaliłem.

Zaczynając od moich Miechowic.
- Wodna – bardzo krótka uliczka (trudno ją tak nawet nazywać), przy której płynął kiedyś Rów Miechowicki.
- Zamkowa – prowadziła do zamku (właściwie pałacu). Jej polska nazwa jest tłumaczeniem Schloss Str. Przedłużeniem jej jest ul. Dzierżonia, faktycznie prowadząca do zamku, jednak powstała znacznie później.
W Miechowicach „za Niemca” była jeszcze ul. Browarniana (dziś Hutnicza), przy której stał browar, Szkolna (dziś Stroma) prowadząca do szkół przy cmentarzu, Młyńska (dziś Stara), której nazwy pochodzenia nie ustaliłem, Szpitalna do szpitala, Parkowa przy parku i Cmentarna do cmentarza.

Dalej – już nie dzielnicami.
- Alojzjanów – od nazwy towarzystwa założonego przez ks. Bonczyka.
- Browarniana – stał przy niej browar.
- Cegielniana – były kiedyś przy niej aż trzy cegielnie i kopalnia gliny. Okolica obfitowała w glinę, bo przy niedalekiej dzisiejszej ul. Dworskiej była kolejna kopalnia gliny i dwie cegielnie, a następna przy Strzelców Bytomskich. W sumie w pobliżu sześć cegielni!
- Dworska – prowadziła do Nowego Dworu.
- Galmanowa i Górnicza – ulice w rejonie intensywnej działalności górniczej.
- Gwarecka i Kruszcowa – w okolicy była kopalnia kruszców FiedlersglĂźck.
- Ku duklom – prowadziła do dukli, czyli kopalni rud (pisałem o tym tu: http://bytomski.pl/viewtopic.php?p=2639 ... klom#26394 ).
- Młyńska – było przy niej kilka młynów. Mapy lokują tam (w różnych okresach) Schauder MĂźhle, Goy MĂźhle i Grenz MĂźhle. Na różnych mapach można na całej Bytomce naliczyć kilkanaście młynów.
- Murarska – źle przetłumaczona z niemieckiego Mauer Str. Powinno być Murna, jako że biegła przy murach miejskich.
- Oświęcimska – podejrzewam, że nazwa związana jest z istnieniem na tej ulicy podczas wojny siedzibą Gestapo, które wysyłało bytomskich Żydów i innych „wrogów” do obozu Auschwitz.
- Paczyńska – przy niej stał kiedyś folwark Paczinsky lub Paschinski, później pełniący funkcję leśniczówki. Część zabudowań stoi do dziś.
- Planeta – nazwa nadana po „zabraniu” jej patrona marsz. Józefa Piłsudskiego (nadano mu byłą Wolności w centrum), który był dla odmiany chwilowym zmiennikiem Świerczewskiego (opis zmian tutaj: http://bytomski.pl/viewtopic.php?p=1549 ... ght=#15490 ). W okolicy działała kopalnia galmanu Planeta i chyba miejscowa ludność tak nazywała ten rejon (była nawet leśniczówka Planetgrube). Aczkolwiek dzisiejsza ul. Planeta nie leży na polu górniczym dawnej Planetgrube.
- Pocztowa – mieściła się kiedyś przy niej poczta.
- Stara Cynkownia – przy niej istniała kiedyś cynkowania Karola Goduli.
- Staromiejska – przed wojną nazywała się Stara, co było uzasadnione, bo przed nowym wyznaczeniem dzisiejszej ul. Witczaka to nią odbywał się ruch. Czemu jednak Staromiejska?
- Szkolna – ulica biegnąca na zapleczu Szkoły Podstawowej nr 9.
- Tramwajarzy – była kiedyś przy niej zajezdnia tramwajowa, dziś autobusowa.
- Wałowa – nazwa związana z istnieniem wałów miejskich.

Nie udało mi się ustalić pochodzenia nazw następujących ulic:
- Celna - domyślam się, że jest to związane z międzywojenną granicą.
- Kopalniana - tłumaczenie niemieckiej nazwy, jednak ulica była zaledwie w pobliżu kopalni, nigdy nie było żadnego zakładu przy niej.
- Sokoła – to dla mnie największa zagadka, przed wojną była to Neue Str. O jakiego sokoła chodzi?
- Stawowa – tłumaczenie niemieckiej nazwy. Zapewne w pobliżu był kiedyś jakiś staw, jednak musiało to być co najmniej na pocz. XIX w.
- Pszczelna – nie mam żadnych pomysłów, bo nie znam okolicy.
- Koksowa – jw.
- Gajowa – być może prowadziła do miejsca nazywanego przez miejscowych gajem.

Na zakończenie konkluzja – kiedyś nazwy bytomskich ulic były o wiele ładniejsze, świadczyły dobitniej o historii miasta. Dziś za dużo tu ludzi, zwłaszcza tych „z daleka” – rozumiem, że w każdym polskim mieście powinny być ulice Piłsudskiego, Kościuszki i Jana Pawła II, podobnie jak każde miasto śląskie musi mieć ulice Ligonia czy Korfantego. Ale np. Asnyk w Miechowicach jest już zbędny. Za to brak mi ciągle ulic Wielkich Bytomian i Miechowiczan – powinni być uhonorowani (mimo tego, że część z nich była Niemcami).
Za dużo też u nas nazw nijakich – można zgubić się w tych wszystkich Miłych, Sympatycznych, Przyjemnych i Ciepłych. Aczkolwiek rozumiem zamysł władz – takiej nazwy nie ruszy żadna burza historyczna.

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2010/07/20 11:05 #47789

Ciekawy temat! Zgadzam się z konkluzją. Ul. Sokoła może wzięła się od organizacji (może coś ma to wspólnego z pobliskim ULem)

Zawsze dziwiła mnie nazwa ulicy "Kołobrzeska". Na Kołobrzeg ona raczej nie prowadzi, ale może ma coś wspólnego z powojennymi zaślubinami Polski z Morzem? Okoliczne domki fińskie powstawały w tym okresie.

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2010/07/20 11:37 #47795

Ratnik napisał: Ciekawy temat! Zgadzam się z konkluzją. Ul. Sokoła może wzięła się od organizacji (może coś ma to wspólnego z pobliskim ULem)

Chyba dobrze kombinujesz. W Ulu swoją siedzibę miało Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół". Może to jest wytłumaczeniem nazwy ulicy?

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2010/07/20 14:23 #47819

MephiR napisał:

Ratnik napisał: Ciekawy temat! Zgadzam się z konkluzją. Ul. Sokoła może wzięła się od organizacji (może coś ma to wspólnego z pobliskim ULem)

Chyba dobrze kombinujesz. W Ulu swoją siedzibę miało Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół". Może to jest wytłumaczeniem nazwy ulicy?


Na 99% nazwa pochodzi od Towarzystwa Sokół, podobnie jak Sokolska w Katowicach.

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2010/07/20 15:15 #47828

O rany, racja. O Sokole w ogóle nie pomyślałem. Dwója dla mnie, bo na studiach przecież miałem historię kultury fizycznej.
Co do Kołobrzeskiej - niewiele ulic odmiejscowych prowadzi w dane miejsce. To temat do kolejnej analizy. Są ulice "pojedyncze", które ewidentnie ukierunkowane są na swoją nazwę, są pojedyncze ni z gruszki ni z pietruszki (Opolska i Warszawska na Miechowicach) i są też zespoły ulic, np. w Szombierkach Karpacka, Mazurska, Podhalańska, które mają po prostu ładne polskie nazwy.
A zresztą...



Ulice, których nazwa wskazuje, dokąd prowadzą lub historycznie prowadziły (wiele polskich nazw to tłumaczenie nazw niemieckich sprzed 1945 r.):
Bobrecka – dawna droga z Miechowic na Bobrek;
Brzezińska – dawna droga do Brzezin – dziś przecięta obwodnicą;
Bytomska – dawna leśna droga ze Stolarzowic na... Stroszek; do Bytomia może prowadziła przez krótki czas, kiedy niedokończona jeszcze Dąbrowa Miejska kończyła się na jej wysokości;
Chorzowska;
Gliwicka – prowadziła kiedyś do bramy Gliwickiej, a stamtąd przez Zabrze do Gliwic;
Godulska – od biedy można powiedzieć, że prowadzi w stronę Goduli;
Kamieńska – dawna droga do Kamienia;
Karbowska – dawna droga na Karb;
Katowicka;
Krakowska – kiedyś prowadząca do bramy Krakowskiej i na Kraków;
Łagiewnicka;
Miechowicka;
Orzegowska;
Piekarska – dawna droga do Piekar;
Reptowska – oj, trzeba by się przejść po lesie, żeby nią dojść do Rept;
Rokitnicka;
Siemianowicka;
Stolarzowicka;
Suchogórska;
Świętochłowicka;
Tarnogórska – dawna droga do Tarnowskich Gór (które wtedy się tak nie nazywały);
Wrocławska;
Zabrzańska;
Opolska – w poprzednim poście napisałem, że Opolska nie prowadzi do Opola, ale może chodzi o to, że chyba była kiedyś fragmentem trasy Bytom – Opole, tzw. Traktu cesarskiego.

Ulice, których nazwa wskazuje na nazwę miejsca, w którym się znajdują:
Blachówka, Dąbrowa Miejska, Lazarówka, Nowy Dwór, Planeta, Worpie.

Ulice w grupach:
Bałtycka/ Karpacka/ Mazurska/ Podhalańska/ Pomorska/ Tatrzańska

Ulice z nazwami nierozpoznawalnymi:
Głogowska, Górnośląska, Kędzierzyńska, Kołobrzeska, Łużycka, Odrzańska, Pszczyńska, Racławicka, Warszawska.
Dodatkowo do tej grupy trzeba zaliczyć ulicę Sandomierską, której niemiecka nazwa brzmiała Sedan Str., co może sugerować powód nadania takiej polskiej nazwy (podobieństwo brzmieniowe).

Ulice z nazwami, które coś sugerują:
Francuska – tu powstało osiedle domków fińskich dla repatriantów (dziwne, że w pobliżu ni ma Belgijskiej).
Oświęcimska – omawiałem w pierwszym poście.

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2010/07/20 22:33 #47856

  • e1mo
  • e1mo Avatar
  • Gość
  • Gość
Bardzo interesujące :)
Ciekawi mnie jeszcze, jak to było z ul Apteczną, Ostatnią i szyby Rycerskie :?:

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2010/07/20 22:44 #47858

e1mo napisał: szyby Rycerskie :?:


Tu jest zapewne sprawa oczywista- od miejsca w którym się znajduje.

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2010/07/20 23:44 #47860

majeranek napisał: Na zakończenie konkluzja – kiedyś nazwy bytomskich ulic były o wiele ładniejsze, świadczyły dobitniej o historii miasta.

Otóż to ;)

Dziś za dużo tu ludzi, zwłaszcza tych „z daleka” – rozumiem, że w każdym polskim mieście powinny być ulice Piłsudskiego, Kościuszki i Jana Pawła II, podobnie jak każde miasto śląskie musi mieć ulice Ligonia czy Korfantego.

No akurat Piłsudskiego to jest ulica na wyrost. Marszałek raczej nie darzył szczęgólną sympatią nasz region.

Za to brak mi ciągle ulic Wielkich Bytomian i Miechowiczan – powinni być uhonorowani (mimo tego, że część z nich była Niemcami).

Cóż nie jest łatwo zmienić teraz nazwę ulicy bo z pewnością nie jest to społecznie akceptowalne.

P.S Tak dla zabawy. Jestesmy w komisji ds. Nazewnictwa, jakie nazwy ulic należałoby zmienić w Bytomiu i jaka nazwa byłaby bardziej odpowiednia ?

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2010/07/20 23:54 #47861

igor napisał: P.S Tak dla zabawy. Jestesmy w komisji ds. Nazewnictwa, jakie nazwy ulic należałoby zmienić w Bytomiu i jaka nazwa byłaby bardziej odpowiednia ?

Przede wszystkim trzeba zmienić nazwy, które się dublują. Już wiele razy o tym pisałem na forum. Ludzie z zewnątrz często mylą np. ulicę Sikorskiego z placem Sikorskiego lub ul. Żeromskiego z pl. Żeromskiego. Efekt jest taki, że zamiast trafić na Stroszek, przyjeżdżają do Śródmieścia i odwrotnie. Z przesyłkami pocztowymi jest podobnie.

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2010/07/21 09:54 #47875

igor napisał: No akurat Piłsudskiego to jest ulica na wyrost. Marszałek raczej nie darzył szczęgólną sympatią nasz region.

Zawsze będę się upierał, że, jako że Bytom jest miastem polskim (czyli w Polsce), muszą w nim być ulice upamiętniające wielkich Polaków. I nie mam zamiaru zastanawiać się, czy nasz region darzyli szacunkiem i sympatią Maria Skłodowska-Curie, Kopernik czy Jan Paweł II.

e1mo napisał: Ciekawi mnie jeszcze, jak to było z ul Apteczną, Ostatnią i szyby Rycerskie :?:

Szyby Rycerskie, Szyb Zachodni, Szyb Pilger - wszystko od zakładów górniczych przy danej ulicy.
I jeszcze parę podobnych: Techniczna (przy BZUT), Elektrownia (przy ZECu w Miechowicach), Fabryczna (do huty Zygmunt).

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2010/07/21 10:06 #47877

majeranek napisał: Zawsze będę się upierał, że, jako że Bytom jest miastem polskim (czyli w Polsce), muszą w nim być ulice upamiętniające wielkich Polaków. I nie mam zamiaru zastanawiać się, czy nasz region darzyli szacunkiem i sympatią Maria Skłodowska-Curie, Kopernik czy Jan Paweł II.


Oho! Gdybym ja to napisał, pewnie srogo by mi się oberwało ;) Swoją drogą, brakuje mi ulicy Wolności - to jest taka neutralna nazwa, kojarząca się pozytywnie wśród chyba wszystkich możliwych grup społecznych. Dałoby się znaleźć jeszcze kilka takich wartości uniwersalnych, które nadawałyby się na nazwy ulic. Ulice Tatrzańska, czy Podhalańska to moim zdaniem pomyłka.

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2010/07/21 11:12 #47886

Piotr_S napisał: Ulice Tatrzańska, czy Podhalańska to moim zdaniem pomyłka.


Pomyłką uniwersalną jest ulica Zjednoczenia- ja nie wiem co ona oznacza ;-). Tzn. kiedyś było wiadomo, ale teraz to Zjednoczenie nie jest żadnym powodem do dumy ;) .

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2010/07/21 12:16 #47891

Mnie zastanawiają nazwy ulic na Kleinfeldzie- kolejne cztery przecznice Przemysłowej od lodowiska to Robotnicza, Pionierów, Obozowa i Rajska. Domyslam się, że dwie pierwsze to świadectwo minionej epoki (bo z tego, co wiem, to budynki powojenne), ale co w tym zestawie robi Rajska i od czego nazwę nosi Obozowa?

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2010/07/21 16:21 #47911

  • Jako
  • Jako Avatar
  • Gość
  • Gość

majeranek napisał: - Murarska – źle przetłumaczona z niemieckiego Mauer Str. Powinno być Murna, jako że biegła przy murach miejskich.


Murna brzmi źle, ale znaczeniowo jest lepsza niż Murarska.

Może prędzej ul.Murowa?

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Nazwy ulic - świadectwo historii 2010/07/21 19:15 #47928

majeranek napisał: Zawsze będę się upierał, że, jako że Bytom jest miastem polskim (czyli w Polsce)

Jest miastem Polskim, który moze chyba promować nazwiska ludzi z nim związanych bo jakby nie patrzeć Bytom jest najstarszym miastem aglomeracji katowickiej i trochę historii ma. (co z resztą widać w nazwach)

I nie mam zamiaru zastanawiać się, czy nasz region darzyli szacunkiem i sympatią Maria Skłodowska-Curie, Kopernik czy Jan Paweł II.

Tych osób nie ma co porównywac do Piłsudskiego. Piłsudski był przede wszystkim politykiem i za to ma zasługi. A ja nie uważam że te zasługi są tak duże że nawet w tym nielubianym przez niego regione, jego nazwiskiem musi być ochrzczona jedna z głónych arterii miasta.

MephiR napisał: Przede wszystkim trzeba zmienić nazwy, które się dublują

Chciałem konkretne propozycje :P No i sam pracujesz w firmie przy Pl. Sikorskiego. Wyobrażasz sobie teraz konieczną wymianę wszystkich dokumentów i pieczątek w tej firmie ? Oczywiście chciałbym aby Plac Sikorskiego doczekał się jakieś nazwy stosownej do miejsca. Dla placu Sikorskiego już lepszą nazwą byłby Plac Teatralny.

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Moderatorzy: GhostolowpbFantus


bytomski logo pelen kolor beta



najpopularniejszy serwis internetowy w mieście, posiadający największe forum dyskusyjne, a także kalendarium imprez, ogłoszenia drobne i wiele innych.